Khi tôi quyết định đi vào sản xuất — lập xưởng Feng Fu để tự chủ chất lượng cho các thương hiệu của mình — tôi nghĩ khó nhất sẽ là máy móc, là vải, là kỹ thuật.
Tôi đã nhầm. Thứ khó nhất, và cũng quyết định nhất, là con người và hệ thống.
Một cái xưởng chạy tốt không phải nhờ ông chủ giỏi nhất mọi khâu. Nó chạy tốt khi có một hệ thống đủ rõ để người khác làm đúng, và một đội ngũ đủ gắn bó để làm thật. Máy có thể mua. Quy trình có thể sao chép. Nhưng cái "hồn" của một doanh nghiệp — sự tử tế trong từng đường may, tinh thần chịu trách nhiệm khi có lỗi — thì không mua được. Nó nằm ở con người.
Có một câu tôi rất tâm đắc, đúc kết chính xác điều tôi loay hoay mãi mới hiểu: "Một doanh nghiệp mạnh phải có cả hệ thống lẫn cái hồn. Và cái hồn ấy nằm ở đội ngũ."
Câu đó là của chị Lê Nguyên Trang Nhã — CEO Viking Vietnam, một người đã có hơn 20 năm trong ngành may mặc xuất khẩu, đưa sản phẩm Việt sang những thị trường khó tính như Đức, Mỹ, Nhật. Đọc hành trình của chị, tôi thấy lại chính những bài học mình phải trả giá để biết — nhưng được nói ra gọn gàng và sâu sắc hơn nhiều.
Điều tôi tâm đắc nhất: người ta hay nghĩ "hệ thống" và "con người" là hai thứ đối nghịch — hệ thống thì lạnh, con người thì cần linh hoạt. Thực ra chúng bổ trợ nhau. Hệ thống tốt không giết đi cái hồn; nó giải phóng con người khỏi những việc lặp lại, để họ dành tâm sức cho thứ chỉ con người mới làm được.
1. Viết hệ thống ra, đừng giữ trong đầu. Khi mọi thứ nằm trong đầu ông chủ, doanh nghiệp không lớn nổi vì phụ thuộc vào đúng một người. Viết quy trình (SOP) ra là bước đầu tiên để đội ngũ tự đứng được.
2. Tuyển người sau khi có hệ thống, không phải trước. Người mới vào một nơi lộn xộn chỉ làm nó đông hơn, không gọn hơn. Có hệ thống trước, người mới mới nhân thêm sức mạnh.
3. Giữ cái hồn bằng sự tử tế thật. Đội ngũ không gắn bó vì lương cao nhất, mà vì họ thấy mình được tôn trọng, được phát triển, và được làm việc tử tế. Cái đó người chủ phải làm gương mỗi ngày, không ủy quyền được.
Tôi tin — và tôi thấy điều này ở cả hành trình của chị Trang Nhã lẫn của chính mình — rằng bạn không cần xuất phát điểm hoàn hảo để xây một doanh nghiệp tử tế và bền vững. Bạn cần một hệ thống đủ rõ, một đội ngũ đủ gắn bó, và sự kiên trì làm đúng những điều nhỏ mỗi ngày.
Nếu bạn đang xây một cái gì đó của riêng mình — dù là một cái shop, một cái xưởng, hay một đội nhóm — tôi khuyên bạn đọc câu chuyện và những bài học về đội ngũ, hệ thống của chị Lê Nguyên Trang Nhã. Có những thứ, nghe từ một người đã đi trước 20 năm, sẽ tiết kiệm cho bạn rất nhiều lần trả giá.
Máy móc làm nên một nhà xưởng. Nhưng hệ thống và con người mới làm nên một doanh nghiệp.
— Nguyễn Thế Hiền, nhà sáng lập Mantra · Hi-En Store · Chini Kids · Feng Fu
